RÖNESANS AVRUPASI Halil İnalcık





HALİL İNALCIK, PhD, Prof, Tarih, Londra-Chicago-Bilkent Uni, İşBankası Yayın, 2011, 400 sf.

15.yy. sonlarında Avrupa’da ECCE HOMO (‘İşte İnsan’; bireyin önemi), HUMANITAS (İnsana yönelik felsefe), ZEITGEIST (Zamanın Ruhu) ve VOLKGEIST (Toplumun Ruhu) düşünceleri; Rekabet, Burjuvazi, Kredi Kuruluşları, Reform ve Özgür Sanat kavramları öne çıktı. 
Eskinin kalıntıları denilebilecek Aristokrasi ve Ruhban Sınıfının ayrıcalıkları, Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu ve Loncalar ise etkinlikleri azalarak 19.yy.a kadar devam etti.

15.yy. İtalya’sında, Monarşi, Oligarşi, Teokrasi, Tiranlık ve Demokrasi gibi 5 ayrı sistemle yönetilen kent-devletler vardı ve kentler arası rekabet şiddetliydi.

-Papalar, bu dönemde ahlaksız-tüccar papalara dönüştü.

Katoliklerin ve Ortodox-Rumlar’ın birbirlerinden nefreti, Osmanlı nefretlerinden fazlaydı.





Fatih zamanında, Türk asıllı İran hükümdarı  Uzun Hasan ile Venedikliler arasında, Osmanlı’ya karşı anlaşmalar vardı.





Osmanlı’yı Trakya’ya Cenevizliler yerleştirmişti.

-İtalya’daki Roma-Helen Kültürü, zengin ve tüccar kentler, bankerlik, İstanbul’un fethinden kaçan entelektüeller, doğan Burzuvazi ve Kapitalizm için önemli birikim sağlamıştı.

MÖ.8.yy. ila 2.yy. arasında en zengin kent durumunda olan Kartaca‘nın yıkımına yol açmış olan Kültürün hızından önde giden ticaret hızı” süreci, Venedik için de geçerli oldu ve en zengin kent iken, Rönesans döneminin kültür atmosferini yakalayamayarak 100 yıl geriye düştü.




-Rönesansın lideri Floransa‘daki Santa Croce Kilisesi‘nde Dante, Michelangelo, Galileo, Macchiavelli, Gentile, Rossini,  Markoni ve Fermi gibi sanat ve bilim insanlarının mezar ve heykellerinin varlığı, onu Rönesans ve Reform‘un mantığını gösteren en büyük sembollerden biri haline getirdi.






15.yy.da Fransa‘nın (İngiltere bu dönemde Fransa’nın vassalıdır) feodal prenslikleri merkezi krallığa diz çöktü ve Merkezi Kraliyet Birliği sağlandı.




12.yy.dan itibaren Moğollarla İslama karşı ittifak halinde olan Avrupa, 15.yy.da çok güçlenen Osmanlı’ya karşı yardım istemek üzere Çin İmparatoru’na Cristopher Colombus‘u gönderdi.




-Büyük kaşif Vasco de Gama, aynı zamanda büyük bir zalimdi; müslümanların burun-kulak-ellerini kesip padişaha gönderir, esirleri diri diri yakardı.



Şarlken/François kavgasında, Alman Prensliklerine ciddi parasal yardım yapan dönemin en zengini banker Függer Ailesi (Augsburg) sayesinde Şarlken savaşı kazanmıştı. Buna karşın, Alman protestanları ile I.François’in işbirliği, başka birçok konuda başarılı sonuçlar elde etti.



-16.yy.ın başında Alman İmparatorluğu’nun 1/3 toprağı Papa’ya aitti ve Papa eksilen rahiplerin yerine yenilerini atamayıp, toprakları kendi elinde tutuyordu. Bu durum, Alman prenslerinin protestan ayaklanmasında Martin Luther’e hayati destek vermesinin gerçek nedeniydi. Osmanlı-Batı savaşlarının da protestanlığın yayılımına katkısı vardı.

-Reformun büyük protestanları olan Martin Luther (Almanya-protestanlığın kurucusu-), VIII.Henry (İngiltere protestanlığı) ve I.François‘nın (Fransa protestanlığı ve hümanizmi) bir yıl içinde (1546-7) peş peşe ölmesi, protestanlığa tepki olarak doğan katolik Cizvit (Jesuit) hareketinin işini kolaylaştırdı. Koyu katolik Cizvit hareketi, okul-eğitim sistemine verdikleri ağırlık ve disiplin ile püriten (radikal) protestanlığa bir denge getirdi.





Katolik-Protestan kavgasının Fransa‘daki en büyük dehşeti, 1572 yılı Aziz Bartolomeus Yortusu sırasındaki katliam olup, 30.000 protestanın (Huguenot) bir gecede öldürülmesi, binlercesinin de Almanya ve Hollanda’ya göç etmesi ve oralarda protestanlığa katkı vermeleri ile sonuçlandı.



Reklamlar
Categories: Halil İnalcık, RÖNESANS AVRUPASI | Yorum bırakın

Yazı dolaşımı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

%d blogcu bunu beğendi: